{"id":158,"date":"2014-06-21T21:29:10","date_gmt":"2014-06-21T21:29:10","guid":{"rendered":"http:\/\/sercansengun.com\/vot\/?p=158"},"modified":"2014-06-23T08:10:13","modified_gmt":"2014-06-23T08:10:13","slug":"turkler-yaptiysa-bi-cacik-olmaz-vs-turkler-cin-ali-bile-yapsa-desteklerim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/sercansengun.com\/vot\/turkler-yaptiysa-bi-cacik-olmaz-vs-turkler-cin-ali-bile-yapsa-desteklerim\/","title":{"rendered":"“T\u00fcrkler yapt\u0131ysa bi cac\u0131k olmaz…” vs “T\u00fcrkler cin ali bile yapsa desteklerim”*"},"content":{"rendered":"

Jenkins g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn medya ve k\u00fclt\u00fcr d\u00fcnyas\u0131n\u0131n art\u0131k kat\u0131l\u0131mc\u0131 bir karakteri oldu\u011funu \u00f6nerir [1<\/a>]. Bu \u00f6neri medyan\u0131n t\u00fcketim s\u00fcre\u00e7leri kadar \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerini de kapsamaktad\u0131r. \u00d6zellikle video oyun mecras\u0131nda oyuncular\u0131n bir oyunun geni\u015fletilmi\u015f medya evreninin (hayran hikayeleri, hayran \u00e7izimleri, forumlar, walkthrough, playthrough videolar\u0131, inceleme videolar\u0131, lider tablolar\u0131, internet meme’leri, transmedya uygulamalar\u0131, sosyal medya i\u00e7eri\u011fi ve payla\u015f\u0131mlar\u0131, vb.) bir par\u00e7as\u0131 olmadan t\u00fcketmesi gittik\u00e7e imkans\u0131z g\u00f6r\u00fcnmektedir. Postigo’nun iddias\u0131na g\u00f6re; “Dijital oyunlar\u0131n hayran k\u00fclt\u00fcr\u00fc hayran kitleleri aras\u0131nda payla\u015f\u0131lan pratiklere ve tecr\u00fcbelere ba\u011fl\u0131d\u0131r, ve aktif t\u00fcketimleri hem ekonomik hem de k\u00fclt\u00fcrel olarak daha geni\u015f bir topluma hizmet eder.<\/em>” [2<\/a>] Bir di\u011fer yanda video oyun \u00fcreticileri bu ileti\u015fim\/kat\u0131l\u0131ma oyunlar\u0131 daha \u00fcretilme a\u015famas\u0131ndayken ba\u015flar ve \u00e7o\u011funlukla oyunun ba\u015far\u0131s\u0131 piyasaya sunulmas\u0131ndan \u00f6nce \u00fcretilen bu malzemenin g\u00fcc\u00fcne de ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00d6ninceleme kopyalar\u0131, demolar, el-ele fonlama siteleri (crowd-source funding), \u00fcretici bloglar\u0131, alfa ve beta testler bu ama\u00e7la kullan\u0131lan metodlardan baz\u0131lar\u0131d\u0131r. E\u015fit derecede kullan\u0131\u015fl\u0131 olan di\u011fer metodlar ise hayran \u00fcretimi ve modlamay\u0131 (modding) te\u015fvik etmek \u00fczere \u00fcreticiler taraf\u0131ndan sunulan kendin-yap (DIY) ara\u00e7lar\u0131 ve medya kitleridir.<\/p>\n

Son zamanlarda bu konu \u00e7evresinde ortaya \u00e7\u0131kan bir tart\u0131\u015fma da oyuncular\u0131n \u00fcretim a\u015famalar\u0131ndaki a\u015f\u0131r\u0131 ele\u015ftiri ve yapt\u0131r\u0131c\u0131 g\u00fc\u00e7lerinin end\u00fcstri i\u00e7in bozucu bir etki olup olmad\u0131\u011f\u0131yd\u0131 [3-5<\/a>]. (Referans verilen ba\u015fl\u0131klar\u0131 \u00e7evirmek gerekirse; “A\u015f\u0131r\u0131 ele\u015ftirel oyuncular kendilerini besleyen eli \u0131s\u0131r\u0131yor”, “Neden \u0130nternet’teki oyuncular bu kadar k\u0131zg\u0131n?”, “Oyuncular end\u00fcstriyi nas\u0131l \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor”) Bu a\u00e7\u0131dan kat\u0131l\u0131mc\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn video oyunlar\u0131n\u0131n medya evrenini zenginle\u015ftirmesi yan\u0131nda, \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerinde bariyerler olu\u015fturdu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

Peki T\u00fcrk oyun \u00fcreticileri ve T\u00fcrk oyuncular aras\u0131nda bu a\u00e7\u0131dan nas\u0131l bir kat\u0131l\u0131mc\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrel atmosfer mevcut. Bu konuyu g\u00fcncel bir \u00f6rnek \u00fczerinden incelemeye \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m; Monochroma.<\/p>\n

MONOCHROMA<\/strong><\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n ilk aya\u011f\u0131nda Monochroma hakk\u0131nda haber, \u00f6ninceleme, video, r\u00f6portaj ya da inceleme yay\u0131nlam\u0131\u015f olan 3 T\u00fcrk oyun sitesi se\u00e7ildi. Bunlar, Merlin’in Kazan\u0131<\/a>, B\u00f6l\u00fcm Sonu Canavar\u0131<\/a> ve Oyungezer<\/a>‘di. TRGamer<\/a>‘da oyunun incelemesi ve haberleri olsa da Haziran 2014 itibar\u0131 ile alt\u0131nda yorum bulunmuyordu.<\/p>\n

Buna g\u00f6re sitelerde Monochroma ile ilgili \u00e7\u0131kan i\u00e7erik say\u0131lar\u0131 \u015funlard\u0131;<\/p>\n\n\n\n\n\n
Site<\/td>\nOyun \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce<\/td>\nOyun \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra<\/td>\n<\/tr>\n
Merlin’in Kazan\u0131<\/td>\n16 a<\/a><\/small><\/sup><\/td>\n2 b<\/a><\/small><\/sup><\/td>\n<\/tr>\n
B\u00f6l\u00fcm Sonu Canavar\u0131<\/td>\n15 c<\/a><\/small><\/sup><\/td>\n3 d<\/a><\/small><\/sup><\/td>\n<\/tr>\n
Oyungezer<\/td>\n8 e<\/a><\/small><\/sup><\/td>\n2 f<\/a><\/small><\/sup><\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n

Daha sonra b\u00fct\u00fcn bu i\u00e7erikler alt\u0131ndaki kullan\u0131c\u0131 yorumlar\u0131 topland\u0131 ve bu yorumlar negatif, pozitif ve n\u00f6tr olmas\u0131na g\u00f6re i\u015faretlendi. Pozitif yorumlar oyunu ya da projeyi destekleyen yorumlard\u0131. Negatif yorumlar genel olarak spesifik bir ya da iki konu \u00fczerinden oyunu ele\u015ftiriyordu. N\u00f6tr olanlar ise oyuna “bekleyip g\u00f6relim” tarz\u0131 mesafeli yorum yapanlar ya da konu d\u0131\u015f\u0131na ka\u00e7anlardan olu\u015fuyordu.<\/p>\n

\u0130lk olarak oyun \u00e7\u0131kmadan<\/u><\/strong> yap\u0131lan yorumlara bakal\u0131m. Bu yorumlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 demoyu denemi\u015f olsa da \u00e7o\u011funun sadece eldeki malzeme (ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc, video, haber metni, vb.) \u00fczerinden fikir olu\u015fturuyor ve bildiriyor oldu\u011funu kabul edebiliriz. Burada \u00f6nemli olan nokta bu yorumlar\u0131n sahiplerinin hi\u00e7birinin bitmi\u015f oyunu tecr\u00fcbe etmemi\u015f oldu\u011fuydu. Buna g\u00f6re \u015f\u00f6yle bir tablo ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n\n\n
Site<\/td>\nPozitif<\/td>\nNegatif<\/td>\nN\u00f6tr<\/td>\n<\/tr>\n
Merlin’in Kazan\u0131<\/td>\n60<\/td>\n56<\/td>\n33<\/td>\n<\/tr>\n
B\u00f6l\u00fcm Sonu Canavar\u0131<\/td>\n92<\/td>\n61<\/td>\n54<\/td>\n<\/tr>\n
Oyungezer<\/td>\n73<\/td>\n18<\/td>\n18<\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n

Bu adetleri y\u00fczde baz\u0131nda grafi\u011fe d\u00f6kersek;<\/p>\n

\"T\u00fcrkler<\/center><\/p>\n

Burada herhangi ekstra bir anlam\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmesem de en negatif yorumcular Merlin’in Kazan\u0131’nda, en pozitif yorumcular da Oyungezer’de g\u00f6r\u00fcnmektedir. T\u00fcm bu siteleri birle\u015ftirip bir genel grafik elde edersek;<\/p>\n

\"T\u00fcrkler<\/center><\/p>\n

Bir sonraki a\u015famada ise negatif yorumlar semiotik bir \u00e7al\u0131\u015fmaya sokuldu ve ele\u015ftirilerin hangi konulara odakland\u0131\u011f\u0131 belirlendi. Bu yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ele\u015ftirilerin genel olarak 5 ana ba\u015fl\u0131kta yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bu ba\u015fl\u0131klar o kadar kapsay\u0131c\u0131yd\u0131 ki, bu ba\u015fl\u0131klar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ele\u015ftiri yoktu. Buna g\u00f6re ele\u015ftiriler \u015fu ba\u015fl\u0131klara topland\u0131;<\/p>\n

\u00d6zg\u00fcn de\u011fil:<\/strong> Oyunun konusu, atmosferi, grafikleri, vb.’dan biri ya da bir\u00e7o\u011fu \u00f6zg\u00fcn de\u011fil ve ba\u015fka oyunlardan (\u00e7)al\u0131nt\u0131. (Monochroma \u00f6zelinde bu ele\u015ftiri genelde Limbo \u00fczerine yo\u011funla\u015f\u0131yordu.)<\/p>\n

Kalitesi \/ teknolojisi k\u00f6t\u00fc:<\/strong> Oyunun grafikleri, animasyonlar\u0131, teknolojisi, motoru, vb.’dan biri ya da bir\u00e7o\u011fu k\u00f6t\u00fc.<\/p>\n

T\u00fcrk oyun sekt\u00f6r\u00fcne genel inan\u00e7s\u0131zl\u0131k:<\/strong> Oyunun T\u00fcrk yap\u0131m\u0131 olmas\u0131ndan dolay\u0131 yap\u0131lan ele\u015ftiriler.<\/p>\n

Oyunda, tan\u0131t\u0131mlarda veya firma isminde T\u00fcrk\u00e7e eksikli\u011fi:<\/strong> Oyunun T\u00fcrk\u00e7e i\u00e7eri\u011fi olmamas\u0131, e\u011fer varsa tan\u0131t\u0131mlar\u0131n\u0131n \u0130ngilizce yap\u0131lmas\u0131 ve hatta \u00fcretici firman\u0131n T\u00fcrk olmas\u0131na ra\u011fmen T\u00fcrk\u00e7e isminin olmamas\u0131.<\/p>\n

Fiyat\u0131:<\/strong> Oyunun fiyat\u0131n\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131.<\/p>\n

Bu ele\u015ftirileri y\u00fczdelere b\u00f6lersek ortaya \u00e7\u0131kan sonu\u00e7 \u015fu olmu\u015ftur;<\/p>\n

\"T\u00fcrkler<\/center><\/p>\n

Oyunun \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n pe\u015finden ald\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck yorumlar nedeni ile bu ele\u015ftirilerin baz\u0131lar\u0131n\u0131n sonradan hakl\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir ancak bu a\u015famada t\u00fcm bu yorumlar\u0131n oyun hen\u00fcz piyasaya \u00e7\u0131kmadan<\/u><\/strong> yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 bir daha \u00e7izmek gerekir, yani oyun ile ilgili direk alg\u0131lar oyun deneyimlenilmeden sunulan malzeme ve bilgiler \u00fczerinden geli\u015ftirilmi\u015ftir. Asl\u0131nda Monochroma \u00f6zelinde bu sonu\u00e7lar\u0131n oyun \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra de\u011fi\u015fip de\u011fi\u015fmedi\u011fini incelemek m\u00fcmk\u00fcn. Hatta bu k\u0131saca yap\u0131l\u0131rsa \u015fu sonu\u00e7 \u00e7\u0131kacakt\u0131r;<\/p>\n

\"T\u00fcrkler<\/center><\/p>\n

G\u00f6r\u00fcnen kadar\u0131 ile oyun \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra n\u00f6tr yorumlar artm\u0131\u015f ancak genel olarak denge de\u011fi\u015fmemi\u015ftir. Negatif yorumlar\u0131n i\u00e7eri\u011fi ise oyunun fiyat\u0131 ve kalitesine (genel olarak kontrollerinin zorlu\u011fu) kaym\u0131\u015f ve oyun \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc art\u0131k o kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ele\u015ftiri noktas\u0131 olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

D\u0130\u011eERLER\u0130<\/strong><\/p>\n

Tek bir \u00f6rnek \u00fczerinden sonuca ula\u015f\u0131yor olmamak i\u00e7in ayn\u0131 y\u00f6ntem iki oyun \u00fczerinde daha denendi; Reclaim ve Dark Raid. Monochroma’n\u0131n Limbo’ya olan benzerli\u011fi nedeni ile \u00f6zg\u00fcnl\u00fck tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 etkilemi\u015f olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilirdi. Ancak benzer tart\u0131\u015fmalar di\u011fer iki oyunda da g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr (Reclaim di\u011fer s\u0131n\u0131rs\u0131z ko\u015fu oyunlar\u0131 “unlimited runners” ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rken, Dark Raid i\u00e7in garip bir \u015fekilde Quake \u00e7al\u0131nt\u0131s\u0131 ele\u015ftirileri bulunmaktad\u0131r).<\/p>\n

Bu iki oyun i\u00e7in de ayn\u0131 s\u00fcre\u00e7 oyunlar\u0131n piyasaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan \u00f6nceki<\/u><\/strong> i\u00e7erikler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak incelendi\u011finde ortaya \u015fu \u00e7\u0131kmaktad\u0131r;<\/p>\n

\"T\u00fcrkler<\/center><\/p>\n

TARTI\u015eMA<\/strong><\/p>\n

Bu sonu\u00e7lar birka\u00e7 noktay\u0131 i\u015faret etmektedir. \u0130lk olarak Dark Raid \u00f6rne\u011fi d\u0131\u015f\u0131nda Reclaim ve Monochroma’da T\u00fcrk oyuncular\u0131n yar\u0131s\u0131na yak\u0131n\u0131 oyunu destekler g\u00f6r\u00fcnt\u00fcdedir. Destekleyenler genel olarak oyunun kendisine odaklanarak de\u011fil, T\u00fcrk yap\u0131m\u0131 olmas\u0131n\u0131 odaklanarak desteklemektedir. N\u00f6tr duranlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6zellikle negatif g\u00f6r\u00fc\u015f belirtenlerin ele\u015ftirileri 5 ba\u015fl\u0131\u011fa toplanabilir. Bunlardan \u00f6zellikle \u00f6zg\u00fcnl\u00fck ve T\u00fcrk\u00e7e hassasiyeti ilgi \u00e7ekicidir. T\u00fcrk oyun sekt\u00f6r\u00fcne genel inan\u00e7s\u0131zl\u0131k da ilgin\u00e7 bir noktad\u0131r.<\/p>\n

Daha \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f baz\u0131 \u00fclke men\u015fei (country-of-origin, COO) ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda T\u00fcrklerin bat\u0131 \u00fcr\u00fcnlerine kar\u015f\u0131 daha pozitif oldu\u011fu ortaya konmu\u015ftur [6<\/a>]. Kaynak ve Kara’n\u0131n ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ise T\u00fcrklerin yerel \u00fcr\u00fcnlerle yabanc\u0131 \u00fcr\u00fcnleri kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131rken etnosektrik bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na sahip oldu\u011funu iddia eder [7<\/a>]. T\u00fcrk t\u00fcketicilerin farkl\u0131 \u00fclke men\u015feilerine kar\u015f\u0131 tutumlar\u0131n\u0131 inceleyen ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma da Cengiz ve K\u0131rkbir taraf\u0131ndan sunulmu\u015ftu [8<\/a>].<\/p>\n

\u00d6nceki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sonucunu bu mini ara\u015ft\u0131rma ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u015fu sonuca varabiliriz; T\u00fcrk oyuncular etnosentrik yakla\u015f\u0131mlar sergilemektedir (\u00f6rne\u011fin T\u00fcrk\u00e7e hassasiyetleri, T\u00fcrkiye’den \u00f6zg\u00fcn oyunlar \u00e7\u0131kmas\u0131na dair hassasiyetler), ancak paradokssal \u015fekilde T\u00fcrk yap\u0131m\u0131 oyunlara tam destek vermemektedirler, hatta T\u00fcrk oyun sekt\u00f6r\u00fcne kar\u015f\u0131 genel olarak inan\u00e7s\u0131z yakla\u015f\u0131mlar\u0131 da bulunmaktad\u0131r. Bu kadar etnosentrik yakla\u015f\u0131m\u0131 olan t\u00fcketicilerin kendi \u00fclke men\u015feili oyunlara daha pozitif yakla\u015fmas\u0131 beklenirdi, ancak ayn\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131n oyuncular g\u00f6z\u00fcnde \u00e7\u0131tay\u0131 \u00e7ok y\u00fckseltti\u011fi ve T\u00fcrk oyuncular\u0131n “ba\u015far\u0131s\u0131z bir T\u00fcrk oyunu \u00e7\u0131kmas\u0131ndansa hi\u00e7 \u00e7\u0131kmas\u0131n” tarz\u0131 bir ikilem i\u00e7inde oldu\u011fu iddia edilebilir.<\/p>\n

Burada birka\u00e7 farkl\u0131 sorunun cevaplanamad\u0131\u011f\u0131 ve sonu\u00e7lar\u0131n yorumlanmas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz;<\/p>\n